Ik plaats hier eerst even mijn bevindingen, daarna reageer ik boven.
Tussen de openingszin en de slotzin (die zijn gelijk) ligt hermetisch opgesloten het verhaal verteld door een naamloze verteller. Het opgesloten zijn binnen het totalitaire regime van Ceauşescu in Roemenië is verstikkend. Zelf noemt ze het boek autofictie. Ik heb het boek niet met in één keer lezen kunnen snappen, wel de strekking, maar niet de vele metaforen die Müller gebruikt om over de dictatuur te schrijven.
Hoe meer moeite, hoe groter de waardering en euforie (ondanks het beladen thema) voor de auteur, zij kreeg niet voor niets de Nobelprijs voor literatuur. Iets laten zien door te verhullen is haar goed gelukt.
Rondom de verteller spelen diverse personages een rol. Eerst haar familie, een SS vader (die kerkhoven maakte, metafoor voor doodmaken) een zingende grootmoeder, een biddende grootmoeder en een moeder die haar kind lief heeft, maar niet kan beschermen. Een veel prominentere rol krijgen jongeren in het boek, de verteller maakt kennis met drie van hen, Kurt, Edgar en Georg. Zij verzetten zich tegen de onderdrukking, ze horen allen bij een Duitse minderheid. Gruwelijke beelden in een slachterij, waar bloed gedronken wordt, worden afgewisseld met de tegenstelling stad/platteland. Mij trof dit verschil omdat de arbeiders die in de stad werken in fabrieken van het platteland kwamen en met hun boerderij-lijven helemaal niet pasten in de stadse fabrieken.
'De mannen wisten dat hun ijzer, hun hout, hun waspoeder niets waard was. Daarom bleven hun handen plomp, ze maakten brokken en klompen in plaats van industrie. Alles wat groot en hoekig moest zijn, werd in hun handen een schaap van blik. Wat klein en rond moest zijn, werd in hun handen een meloen van hout'
(24/182 Ebook)
Verraad, liefde, vriendschap passeren de revue en wie kan vluchten doet dat. Dit boek zou je meerdere keren kunnen lezen, het zit barstensvol met metaforen. Over de schrijfstijl valt ook nog iets te zeggen, ik vond het nogal afstandelijk geschreven, ze heeft het bijvoorbeeld over ‘de moeder’ en ‘het kind’. Dit maakt dat ik me in geen van de personages goed kon inleven, behalve soms in de verteller vooral toen ze verraden werd door een ‘vriendin’.
Dit boek krijgt van mij de volle 5 sterren, ook omdat dit weer zo’n boek is dat roept om (stukjes) herlezen en erover nadenken.
