Vijf vrouwen. Drie generaties. Eén familie. De Perzen, in oktober Hebban Boek van de Maand #26, verweeft de verhalen van Elizabeth, Seema, Shirin, Niaz en Bita. En toont hen hun onderlinge verbinding. Het feestelijk onthaal van deze debuutroman van Sanam Mahloudji was nog maar het begin. Want het boek wist meer mensen samen te brengen: Marjolein, Hanne, Readske, Marceline, Brenda, Aventura, Sharon, Ingrid, Annette, en Famke. Tien vrouwen, van alle leeftijden, één leesclub.
Eindverslag || Ons mozaïek
Bij een leesclub met De Perzen zou je misschien denken dat een eindverslag met een vrolijke stortvloed aan citaten van iedereen zou volstaan om lekker in de sfeer van het boek te blijven. Hopla en tadáá: mozaïek! Maar zo simpel is het niet. In onze club ontdekten we dat het bij elkaar brengen en passen van de scherven een kundig klusje is. Want één losse scherf is … nu ja een losse scherf, met zijn eigen kleur, karakter en uitstraling. Het stukje wordt pas interessant in samenspel met de anderen.
Dat merkten we meteen toen we naar de cover keken. Al zag Readske meer in de Engelse cover met die “in de VS rijke nobodies”, over het algemeen waren we wel tevreden met onze kleurrijke omslag. Samen content had ieder daar toch haar eigen reden voor. Voor Marceline heeft de vrouw zo tussen de lege glazen ‘iets treurigs en krachtigs’ terwijl Marjolein “een prachtige vrouw, “neergestort” in het decadente en tegelijk treurige leven” ziet.
Met de vijf vrouwen van de familie Valiat is het niet anders: laat ze ergens over vertellen en ze vertellen allemaal hun eigen verhaal. “Vijf stemmen die overlappen, elkaar aanvullen maar soms ook contrast zijn”, analyseert Annette. Voor Sharon raakt deze manier van vertellen aan het ‘echte leven’: “stukje bij beetje leer je de ander beter kennen en kan je dingen plaatsen.”
De dames Valiat openden zich langzaam maar zeker naar ons. “Een onsympathieke vrouw, maar naarmate ik haar beter leer kennen, kan ik begrip opbrengen en groeit mijn sympathie voor haar”, stelde Ingrid over Elizabeth. Zij was voor velen een baken van rust in de roman, in tegenstelling tot de kittige Shirin. Maar vergis je niet. De matriarch van de familie roept zeker emoties op: Readske: ‘Ik heb geprobeerd me voor te stellen hoe het is om zo jong met een oude kerel te trouwen, die dat doet uit wraak!!!”
Voor Hanne is dat reflecteren en meeleven een logisch gevolg van hoe Mahloudji schrijft: “Haar taal is beeldrijk en vol gevoel. Je kan je helemaal inleven in wat ze schrijft.” Die emoties maken de roman kleurrijk en energiek. Want met Shirin als vliegwiel is het nergens saai. “Veel scherpe dialogen, waarin ook humor wordt verwerkt”, zag Aventura.
Die humor lijkt een schild. Wat zouden we graag aanschuiven in dat kringgesprek waar Brenda lekkere Iraanse hapjes laat rondgaan. Om eens van de mannen te horen hoe de vork nu echt in de steel steekt. Van Houman, Nader, Ali Lufti. Maar hun rollen zijn beperkt. En dus moeten we zelf de façade slechten, waarachter de ware gevoelens en geheimen van de vrouwen schuil gaan.
Dat ‘losbikken’ - zoals Marjolein dat noemde - van de scherven is een flinke klus. Want we hadden niet alleen te maken met historie, tradities en familie, maar ook met verschillende decors. Maar of ze nou in Teheran, Tehrangeles of New York wonen, alle vijf vrouwen worstelen, stilletjes en alleen, zoeken naar hun plek in het leven. “De verschillende leefomgevingen kenmerken dat een ingrijpende gebeurtenis misschien wel aan de buitenkant opgelost kan worden door een andere omgeving, maar niet aan de binnenkant”, las Sharon.
Met alle gevonden scherven legden we voor onszelf eigen motieven van betekenis. Ingrid las een verhaal over ‘omgaan met veranderende patronen’, Brenda over vrouwen en vrouwenrechten. Marceline sloot zich bij haar aan: “Over vrouwenlevens. Het is een familie van sterke vrouwen die onder moeilijke omstandigheden hun weg moeten vinden.” Ook Annette signaleerde tegenwind. “Er is verlies - van land, van positie, van zekerheid - en er is rouw over wat is geweest.”
Tussen alles slingerde - in de woorden van Niaz - de ‘stilzwijgende band’ van familie. Dat gaf een mooie verdieping aan onze leeservaring omdat die band ons liet nadenken over onze eigen plek in onze families. Of “zelfgekozen familie” zoals Aventura haar vriendenkring noemt. Dat die binding niet vanzelfsprekend is, vertelde Brenda openhartig: “Mijn gezin is het allerbelangrijkste en heb er alles aan gedaan om te zorgen dat iedereen kan bloeien.”
Haar ontboezeming past bij De Perzen, dat Mahloudji schreef voor haar dochters. En bij wat zij aan haar dochters wil meegeven: dat het nooit te laat is jezelf opnieuw uit te vinden, je plek in het leven te veranderen en in te nemen.
De Perzen is een veelzijdige mozaïekroman vol verhalen over familie, erfgoed, trots en identiteit. In deze leesclub maakten we met de kleurrijke stukken die Mahloudji ons aanreikte ons eigen mozaïek. Dat krijgt extra glans met onze prachtige gezamenlijke waardering van 3,9⭐️. Jullie geweldige recensies etaleren wat de roman te bieden heeft en dat de verschillende perspectieven evenzoveel reflecties geven. Gaaf om te zien!
Deze leesclub wil ik afsluiten zoals ik hem met jullie bij de opwarmvraag begonnen ben: met een Perzisch lied. Nu niet één vol melancholie uit de oude doos deze keer, maar juist met de klanken van het huidige Iran. Het is als een reeks tweets geschreven na de dood van Masha Amini, de jonge vrouw die in 2022 stierf omdat ze haar hijab niet goed op had. (Klik op de 🎵 onder de tekst en laat je meevoeren!) Het protestlied Baraye van Shervin Hajipour is uitgegroeid tot een gezongen oproep voor meer vrijheid in Iran, onder de Iraniërs en ver daar buiten in de Perzische diaspora.
برای - For
For dancing in the streets (1)
For the fear when kissing (2)
For my sister, your sister, our sisters
For changing the rotten brains (3)
For the shame of inability to provide, for being penniless (4)
For yearning of just a normal life
(…)
For the feel of peace
For the sun after long nights
For all the pills for nerves and insomnia
For men, homeland and prosperity
For the girls wishing they were boys (17)
For women, life, freedom
For freedom
For freedom
For freedom
برای زن، زندگی، آزادی
برای آزادی
برای آزادی
برای آزادی
🎵
خداحافظ , tot ziens, see yah!
Bronnen: Ambo | Anthos, lyricstranslate.com, YouTube, Wikipedia
