6a + 6b
Ook ik was het citaat eigenlijk weer vergeten, dus leuk om hier weer op geattendeerd te worden! Het zorgt er weer voor dat ik anders over het boek ga nadenken. Zoals al vaker gezegd, representeert dit citaat mooi wat centraal staat in het boek: de verbinding tussen de wereld van de levenden en de wereld van de doden (zowel personages, dieren, als natuur). In het verhaal verdwijnen de doden niet uit beeld, ze blijven aanwezig in de gedachten, gevoelens en keuzes van de personages. Die aanwezigheid komt niet voort uit angst, maar uit liefde en gemis.
Dat zie je op verschillende manieren terug. Orly hoort de dode dieren omdat hij zich met hen verbonden is. Raff wordt gestuurd door de dood van zijn vriend. Dom hoort nog steeds de stem van zijn vrouw, omdat zijn liefde voor haar onverwoestbaar is, zelfs nadat ze gestorven is. Toch denk ik ook dat Dom misschien moet leren dat liefde niet betekent dat je trouw blijft aan een stem uit het verleden, maar dat je verantwoordelijkheid neemt voor de levenden om je heen. En uiteindelijk wordt Rowan zelf onderdeel van die ‘brug’: zij leeft voort in Dom en Orly, in hun herinneringen en in de liefde die ze voor haar zullen blijven voelen. Sterker nog, ze geeft haar leven aan die van Orly en vormt daarmee precies een brug tussen de levenden en de doden.
Zo maakt het boek zichtbaar dat overleven niet draait om ademen of vluchten, maar om blijven verbinden: met wie je verloren hebt, met de wereld die sterft, en met de mensen die achterblijven. Het motto vangt dus de stille overtuiging van het boek dat liefde niet alleen verbindt, maar richting geeft, scherpte biedt en zelfs in de dood blijft werken.
