De van oorsprong Libanese Pierre Jarawan is auteur van De zoon van de verhalenverteller en Het lied voor vermisten. Zijn nieuwste roman heeft als titel De geluksbrenger meegekregen en vormt de basis voor een leesclub op het Hebban forum.
De geluksbrenger
Op 4 augustus 1966 lanceert een groep studenten een raket; als symbool voor een nieuwe, hoopvolle toekomst voor Libanon. Ruim een halve eeuw later vindt in de haven van Beiroet een verwoestende explosie plaats, die het land op zijn grondvesten doet schudden. Op hetzelfde moment stuiten de tweelingzussen Lilit en Lina in het Canadese Montréal op een oude ansichtkaart, geschreven door hun Libanese grootmoeder die ze nooit gekend hebben. De verrassende boodschap en een liefdesverklaring maken hen nieuwsgierig naar hun afkomst.
De leesclub
Bij vijftien lezers komt de ‘gefeliciteerd’-email in de inbox. Zij zijn geselecteerd om mee te lezen in de leesclub rondom De geluksbrenger. Daarna wordt het geduld op de proef gesteld, want het verzenden van de boeken loopt wat vertraging op. Uiteindelijk zijn alle boeken bij de lezers en kan er worden gestart met lezen. Vooraf bespreken we een vraag over de verwachtingen en de eerste indruk.
Verwachtingen en eerste indruk
De eerste indruk is goed. De cover is mooi om te zien en maakt nieuwsgierig door de vele onderwerpen (zoals reuzenrad, vogels, raket) die daarin zijn verwerkt. Het boek zelf is best dik en heeft een volle bladspiegel. De verwachtingen liggen hoog. Een aantal lezers lazen al eerdere boeken van Jarawan en zij weten dat hij een goede verhalenverteller is. Daarnaast hopen de lezers meer te weten te komen over het land Libanon.
Nel crea: En natuurlijk de auteur hij is een echte verhalenverteller en ik hoop dat hij ons met dit boek weer kan verrassen
Elisabeth: Verwachtingen: Een mooie roman waar geschiedenis een rol speelt. Ik weet weinig van Libanon, ik verwacht daar ook over te lezen, de cultuur bijvoorbeeld.
Stefanie: Het lijken redelijk korte hoofdstukken, dus lijkt me wel gemakkelijk te lezen. Het is intrigerend om te zien dat de hoofdstukken in plaats van oplopen, aflopen en dus beginnen met hoofdstuk 50.
Het lezen
Er worden twee weken leestijd aangehouden, maar dit blijkt een krappe termijn want het is geen makkelijk wegleesboek. Het boek zit vol verhalen en personages. Er is een rode lijn met de zoektocht van hoofdpersonage Lilith naar de geschiedenis van haar opa en oma, die wordt afgewisseld met veel uitweidingen naar andere verhaallijnen waar ze tijdens haar onderzoek op stuit. Maar alle lezers lezen het boek uit en dan starten de vragen over het boek.
We bespreken de cover en de titel, de opbouw, de personages, de schrijfwijze, verhalen, thema’s en de verwachtingen achteraf.
De cover
Op de cover is genoeg te zien en valt grotendeels in de smaak, de kleursteling, de vakindeling, de plaatjes en de vrouw (met hoofddoek of is het toch haar haar?) leveren genoeg onderwerpen op voor deze vraag.
Elisa: De volle cover verwijst voor mijn gevoel naar de vele verhaallijnen in het boek; je leert de hele familie geschiedenis kennen.
Bianca: Less is more….de cover vind ik een beetje overdadig veel, wat daarentegen wel weer bij het boek past. Hier en daar ook een beetje veel.
Maartje: Mooi vind ik dat je in de persoon op de voorkant verschillende personen in het boek kunt zien, het is maar net wie je wilt zien.
Sterk aan de kaft is dat de raket een afbeelding is uit de film The Lebanese Rocket Society. Op subtiele wijze laat de kaft daarmee al zien dat het verhaal verwijzingen bevat naar daadwerkelijke gebeurtenissen, een verhaal met meerdere lagen.
John: Ik vind het een mooie cover, inderdaad erg druk, maar ook een verhaal op zich. Iedere keer als je de cover bekijkt zie je er weer nieuwe dingen in. En naarmate je vordert in het boek ontdek je ook steeds weer nieuwe zaken in de cover.
De titel
De oorspronkelijke titel is Frau im mond, de naam van een film die regelmatig terugkomt in het boek. Een letterlijke vertaling; ‘vrouw in de maan’ klnkt toch wat minder. Waarschijnlijk een reden waarom er voor De geluksbrenger is gekozen, iets wat ook terugkomt in het boek. De meningen zijn dan ook verdeeld, juist omdat de oorspronkelijke titel zo spot-on is. Maar het levert een leuke discussie op en we bedenken een alternatieve titel.
Silke: Ik vind de titel wel goed gevonden. Het rakettentapijt fungeert wel als geluksbrenger/talisman, dus in die zin snap ik het wel. Ook is het een positieve titel die waarschijnlijk beter verkoopt dan ‘de vrouw in de maan’.
Ellen: Ik vind de titel De geluksbrenger niet geslaagd. Sowieso zou ik op basis van de titel het boek nooit uitgezocht hebben.[..] In het boek wordt het uitgelegd als talisman / geluksbrenger. Zo bekeken vind ik geluksbrenger een enkelvoudige uitleg van het begrip talisman. Een talisman doet natuurlijk meer dan alleen geluk brengen. Om de Frau im Mond te reduceren tot een talisman, erger nog: een geluksbrenger, vind ik absoluut geen recht doen aan de complexiteit van het begrip Frau im Mond.
Nanniebe: De geluksbrenger vind ik geen geweldige titel. Tegen het eind van het boek was ik alweer vergeten waar het ook weer op sloeg. Bovendien wordt er helemaal geen geluk gebracht in dit boek.
Ipie: Ik heb een beetje gemengde gevoelens bij de titel Geluksbrenger. Persoonlijk vind ik de originele Duitse titel Frau im mond beter passen. Pas op het eind begreep ik een beetje waarom ze voor De Geluksbrenger gekozen hebben.
Als alternatieve titel wordt genoemd; Cedar 8, Het rakketentapijt, De verhalenverteller, Oude geesten, Een geknoopt verhaal, Waar de raket mij niet brengen kan, Het ongezegde verteld, Frau im mond; een reis van generaties, Maanvrouw, Het familietapijt, Het tapijt, Een warme familie geschiedenis. of Op zoek naar het verleden.
Opbouw boek
Wat gelijk opvalt aan het verhaal, is dat het begint met hoofdstuk 50 en vervolgens aftelt. Daarnaast blijkt het eerste hoofdstuk vol te zitten met kleine teasers, die pas later in het boek uitleg krijgen. En het boek zit vol verhalen, er zijn tijdsprongen, er zijn ontmoetingen, er is geschiedenis, een verhaal binnen een verhaal. Het bevalt de meeste lezers goed, maar het is wel een boek wat met aandacht moet worden gelezen. Het bijhouden van notities helpt. Waar de ene lezer helemaal opgaat in het verhaal met alle zijlijnen is het voor de andere lezer net te veel.
Silke: Ik vind het bijzonder gewaagd om te kiezen voor een dergelijke opbouw en vooral knap dat het lukt om met zo’n versnipperde stukjes aan informatie toch een heel verhaal – of meerdere verhalen – te vertellen.
Maartje: Ik vind het magnifiek!!!! Dat iemand zo kan schrijven en zoveel in een boek onder de aandacht kan brengen en daarbij de verhaallijn vast weet te houden. Het is een kunstige balanceer act. Waarbij je als lezer soms denkt welke afslag neemt het boek: bijvoorbeeld een uitstapje naar de uitleg over het piramidespel om het vervolgens een paar bladzijden later naadloos in het verhaal te verweven.
Bianca: Het is zeker een volle en rijke roman. De opbouw vind ik niet zo fijn. De geschiedenisstukken zijn langdradig en beetje saai, waardoor ik een opbouw naar iets leidends mis.
Ellen: Ik vond de opbouw heel fijn en verrassend. Het hielp me enorm om me eraan over te geven en erop te vertrouwen dat de schrijver wist waarmee hij bezig was en dat hij er voor zou zorgen dat alle verhaallijnen op de een of andere manier tot een geheel zouden worden samengevlochten.
Linda: Achteraf vind ik het een prachtig begin, heel knap gedaan ook . Ik vraag me dan ook af of de schrijver dit als laatste heeft geschreven ipv als eerst. Toen ik nog onwetend het boek begon te lezen, vond ik het wel verwarrend, voelde surrealistisch aan en volgde ik het nog niet helemaal. Ook moest ik even wennen aan de opbouw, wat door elkaar liep. Achteraf is dit reuze knap gedaan.
Via een vraag over personages (er zijn er best veel) waarbij we kijken naar hoofd en bij-personages en opvallende personages en of we nog meer zouden willen weten over bepaalde personages komen we op de schrijfwijze van Jarawan.
De schrijfstijl
Hoewel het voor de meeste lezers even wennen was in het begin, wist Jarawan met zijn mix van verschillende gezichtspunten en onderwerpen de lezers te boeien. Feit en fictie zijn met elkaar verweven en het lijkt op een biografie/waargebeurd verhaal. Beeldend en filmisch worden genoemd, maar ook lastig en soms langdradig.
Aansluitend delen we mooie zinnen die we in het boek zijn tegengekomen. En dat zijn er veel. Altijd leuk om zo het boek nogmaals te herbeleven.
Maartje: Magnifiek; de schrijfstijl versterkt het verhaal. Het verhaal is zo gelaagd en bevat zoveel elementen. Pierre Jarawan is erin geslaagd om het als een baklava of een wandtapijt tot een samenhangend geheel te maken. Een geheel dat je als lezer tot de laatste kruimel wilt verorberen. Dan versnellen, dan vertragen, spanning opbouwen, context toevoegen, vanuit verschillende perspectieven schrijven; het zit er allemaal in en wordt ingezet om het verhaal te vertellen.
Michelle: Ik was deze manier van schrijven nog niet eerder tegen gekomen. Sommige stukken heel filmisch. Dus ook heel beeldend geschreven. Je stond gewoon op de set en keek met de hoofdpersoon mee.
NannieBE: Ik vond de schrijfstijl goed te volgen, niet te moeilijk taalgebruik. Waar ik in het begin wel moeite mee had waren de vele verspringingen in tijd en plaats, waardoor ik steeds moest meespringen en opnieuw bedenken: waar zitten we in het verhaal, hoe oud is iedereen hier, wat is er al wel en niet gebeurd, wie leven er nog, etc.
We bespreken nog de verweving van feit en fictie, lieten elkaar weten wat nieuwe informatie was en wat er op google is opgezocht nav het boek. We zoeken naar de diverse thema’s die het boek rijk is en de lezers lichten een thema uit. Daarna vatten we het boek samen in een zin van maximaal tien woorden.
Elisa: Zoektocht naar het verleden, waarin de kracht van vrouwen centraal staat
Linda: Boek waarin geschiedenis, cultuur, familietragedies, liefde, zoektocht naar wortels, samenkomen.
Silke: Zoektocht naar het verleden om het heden beter te begrijpen.
Nel Crea: Opa, oma en (klein)kinderen. Elk in een ander tijdperk geboren met zo hun eigen verhaal.
Michelle: Zoektocht door de wortels van hun stamboom, na de maan en terug
Bianca: Familiegeheimen, geschiedenis en vrouwenkracht verweven tot een bijzondere roman
Stefanie: Een bijzonder filmisch verslag van zoektocht naar de eigen familiegeschiedenis
Elisabeth: Verhalen van een familie met een rijke geschiedenis
Ellen: Een verhaal van hoe het had kunnen zijn
John: De grond leren kennen waar mijn voorouderlijke wortels geworteld hebben
Maartje: Gelardeerde zoektocht naar herkomst en afkomst in prachtige schrijfstijl
NannieBE: Caleidoscopische roman over familie, historie en verborgen verbintenissen
Silvia: Een niet alledaags verhaal met verschillende lagen, rijk aan geschiedenis
Marieke: Zoektocht naar een verleden vol Libanese en Armeens familiegeschiedenis
Verwachtingen
Aan het einde van de leesclub kijken we terug naar de verwachtingen die we vooraf bij het boek hadden. Zijn deze verwachtingen wel of niet uitgekomen? Niet altijd, maar grotendeels wel en soms zijn de verwachtingen zelfs overtroffen.
Maartje: Verwachtingen zijn overtroffen; zowel qua schrijfstijl als qua gelaagdheid in de verhalen, de combinatie van fictie en non-fictie; wat een magnifiek boek.
Bianca: Mijn verwachtingen zijn niet uitgekomen. Ik had echt meer verwacht. Sommige stukken vond ik niet boeiend, chaotisch en te veel kanten op gaan.
Michelle: Ik had inderdaad meer verwacht over de ontploffing. De schade en gevolgen daarvan. Waarschijnlijk heb ik de flaptekst verkeerd geïnterpreteerd.
Elisabeth: Ik had veel positieve berichten gezien over dit boek. Door deze berichten had ik verwacht dat het een mooi, verhalend boek zou zijn, vooral omdat de schrijver geprezen wordt om zijn manier van schrijven. Deze verwachtingen zijn zeker uitgekomen.
Linda: Ik had andere verwachtingen van het boek. Uiteindelijk was ik daardoor juist verrast. Het eerste deel vond ik tegenvallen, maar hoe meer ik in het verhaal kwam hoe meer ik in het verhaal zat.
Nannie: Ik had een mooi verhaal verwacht echt en meer inzicht in de geschiedenis van Libanon. Dat kreeg ik ook. Het boek was complexer dan ik verwacht had, en we kregen de Armeniers er gratis bij. In die zin dus meer dan ik verwacht had.
Silvia: Ik had niet zoveel verwachtingen en liet me gewoon verrassen omdat ik hoorde dat het een goede auteur moest zijn.
Conclusie en sterren
Het boek De geluksbrenger heeft de lezers veel gebracht. Geschiedenis over Libanon en de Armenen, over duiven, over raketten, een tapijt, Lunapark, zijderupsen, waardevermindering van geld, opstand en familie en verhalen. Een boek met verschillende lagen, flashforwards en flashbacks, een boek waar de aandacht bijgehouden moest worden, maar dan kreeg je ook wel wat. Het vertaalt zich in de gegeven sterren:
Met zes x 5 sterren, zes x 4 sterren en twee x 3 sterren is deze leesclub afgerond met een gemiddelde van 4,3 sterren voor De geluksbrenger van Pierre Jarawan.
Met dank aan Ellen, Silvia, Silke, Stefanie, Michelle, Maartje, Nanniebe, John, Linda, Ipie, Elisabeth, Elisa, Nel en Bianca voor jullie inzet en enthousiasme. Graag tot een volgende keer.
20-12-2026
Marieke Scheers
Leesclubcoödinator