Met 15 lezeressen begonnen we aan deze leesclub over het boek De sterkste zus van Angelique Haak, Al gauw kwamen er nog 3 lezeressen bij en waren wij met een mooi clubje om deze thriller met toch wel een heftig thema samen te lezen en bespreken.
We hebben met zijn allen een fijne discussie gehad over dit boek, waar verschillende meningen werden gegeven, waardoor we ook weer wat van elkaar leerde, iedereen heeft toch zo zijn eigen kijk op een verhaal met dit thema en of het boek wel of niet een thriller was.
Dat maakt een leesclub ook leuk.
Verschillenden vragen kwamen aan bod waarin we het boek uitgebreid bespraken, hier zie je er een paar uitgelicht.
Over het boek
De sterkste zus is de nieuwe thriller van bestsellerauteur Angelique Haak.
Na een jeugd vol geweld en intimidatie verbreekt Claire alle banden met haar familie. Ze bouwt een nieuw, onafhankelijk bestaan op en belooft zichzelf dat ze nooit zo zal worden als haar moeder, Hanna, of haar zusje, Demi. Wanneer haar moeder echter plots weer in haar leven opduikt met het verhaal dat haar zusje in Brazilië verdwenen zou zijn, wankelt Claires zorgvuldig opgebouwde wereld. Wat ze aanvankelijk afdoet als een irreële angst, krijgt al snel meer gewicht als haar moeder een schokkend geheim over hun verleden onthult. Vastbesloten om antwoorden te vinden gaat Claire op zoek naar de waarheid. Maar wat als die gevaarlijker blijkt te zijn dan de leugen die ze probeert te ontmaskeren?
Over de auteur
Angelique Haak (1978) is auteur van psychologische thrillers en werd bekend met haar debuut Een nieuw begin (2017). Sindsdien groeide zij uit tot een vaste naam binnen het Nederlandse thrillergenre. Haar boeken kenmerken zich door een spannende opbouw, menselijke personages en actuele thema’s. Ze werd genomineerd voor diverse thrillerprijzen en heeft een trouwe schare fans.
Ook heeft ze verschillende feelgoods op haar naam staan.
Schrijfstijl
Van de schrijfstijl van een auteur kun je altijd genoeg over praten, wat de een juist fijn vind ziet de andere juist anders. Dat is juist het leuke aan een leesclub om achter die meningen te komen.
De schrijfstijl van Angelique Haak werd overal als prettig ervaren, dat het boek in drie delen is verdeeld ook.
Marjolein: Het boek is ingedeeld in drie delen, twee delen (1 en 3) vanuit het perspectief van Claire en deel 2 vanuit het perspectief van Demi.
Tevens waren er tijdsprongen in de delen van het heden naar bijvoorbeeld toen twintig jaar. Dat stond duidelijk aangegeven.
Ik vond het boek erg toegankelijk om te lezen, met modern taalgebruik en veel spreektaal waardoor het boek vlot leest en spanning oproept.
Ingrid: De sterkste zus is vlot geschreven. Sommige scènes zijn zeer expliciet. Het wisselend perspectief in de ik-vorm geeft de lezer informatie die de personages niet hebben, wat de spanningsopbouw bevordert.
In het eerste deel leren we Claire kennen in haar huidige situatie als freelance journalist, met flashbacks van gebeurtenissen in haar jeugd die haar nog steeds dwarszitten. Deel 2 vertelt het verhaal van Demi. Overigens zit daar iets minder vaart in. Deel 3 betreft de zoektocht naar Demi die Claire naar Brazilië brengt.
De wisselingen in lettertypen om het onderscheid te duiden in heden en flashbacks, maken het onnodig onrustig. De aanduidingen ‘Heden’ en ‘Toen’ met vermelding van leeftijd zijn duidelijk genoeg. En dan zijn er ook nog passages in cursief. Ik vond het eigenlijk jammer dat niet ook het perspectief van Fabio is belicht.
Kaatje: Het boek is geschreven vanuit de twee zussen Claire en Demi. Daarnaast wordt er steeds geswitcht van heden naar een stukje verleden (waarbij aangegeven is welke leeftijd de zussen toen hadden). De ik-vorm die de schrijfster gebruikt, zorgt er bij mij voor dat ik me in de personen kan inleven. Het past zeker bij de thriller, omdat je meegesleept wordt in een afschuwelijke jeugd. Ik vond het boek fijn lezen en het leest ook vlot weg.
De schrijfstijl spreekt mij erg aan. Een voorbeeld van de passende schrijfstijl komt van blz. 46: Omdat ik net zo laf ben als mijn moeder? Misschien ben ik, ondanks mijn woede, óók verlamd door angst. En dat is het ergste besef van allemaal. Een huis met drie vrouwen, allemaal doodsbang voor één man.
Korte, duidelijke zinnen die niks aan de verbeelding overlaten. Ik heb dit boek in een korte tijd uitgelezen.
Anita: Angelique Haak geeft een eerlijk relaas van de gebeurtenissen. Het is rauw, taboes worden niet uit de weg gegaan. Af en toe zijn er mooie beeldspraken die me koude rillingen gaven. Ik vind dat deze manier van het verhaal brengen goed bij deze thriller past.
Het verhaal nam me echt op sleeptouw. Ik kon me perfect in de personages verplaatsen en het koste me geen enkele moeite om mijn aandacht erbij te houden. De afwisseling tussen heden en verleden laten toe te begrijpen hoe Claire nu in het leven staat. Dat het verhaal komt in de ik-persoon geeft het een bepaalde kracht. Dat na Claire ook Demi het woord neemt, maakt veel duidelijk: ik kreeg meer begrip voor de jongere zus want daarvoor vond ik dat ze haar zus in de steek liet. De dialogen, het woordgebruik zijn heel verhelderend: het al of niet hebben van daadkracht komt daar heel goed in naar voor.
Willemijn: Het boek leest als een trein! Geen moeilijk taalgebruik, korte en krachtige zinnen. De hoofdstukken niet te lang, maar ook niet te kort. Het kost geen moeite om in het verhaal te komen. Dat het boek uit 3 delen bestond, met steeds een ander perspectief (deel 1 en 3 Claire en deel 2 Demi), vond ik prettig lezen. Wat me opviel is dat er regelmatig een ander lettertype werd gebruikt, en soms cursief. Ik vind dit altijd prettig, geeft wat meer perspectief en maakt me altijd extra nieuwsgierig. Ik vond het ook erg leuk dat er over Portugese uitspraken en dergelijke werd geschreven, dat vind ik interessant en gaf het soms ook wat humor of juist extra lading
Stefanie: Ik vond het een aangename schrijfstijl, je vliegt doorheen het boek. Angelique weet je ook direct te raken; je leeft direct mee met Claire en Demi die mishandeld worden. Daar is het taalgebruik heel ruw en zonder taboe. Ze gebruikt daarnaast ook mooie metaforen, bvb. de eerste zin al “Een vrouw zonder dromen is als een vlinder zonder vleugels”.
Ze wisselt dialogen af met verhalende tekst. Ook wisselt ze af tussen de verschillende perspectieven en verschillende tijden. Ik vond het zeker wel passen binnen dit thrillergenre. Ze zorgt ervoor dat de spanning opgebouwd wordt en het doet je verder lezen, totdat je de uiteindelijke waarheid achterhaalt hebt. Waarom bant Claire Demi en Hanna uit haar leven, wat is er allemaal gebeurd?
Thema
Angelique Haak heeft voor een belangrijk thema gekozen bij dit boek, namelijk Femicide.
Bij deze vraag bespraken we dan ook hoe ze dit in het verhaal heeft verwerkt maar ook of er nog andere thema’s waren die ons als lezer waren opgevallen.
Zo had Marjolein opgezocht hoe femicide op de website van de politie beschreven werd.
Op de website www.politie.nl lees ik dat femicide het volgende is: Femicide is een extreme vorm van huiselijk geweld waarbij een meisje of vrouw om het leven wordt gebracht. Het kan vrouwen uit alle lagen van de bevolking overkomen en is niet gekoppeld aan geloof of financiële situatie. Bij femicide is de relatie tussen een man en een vrouw vaak ongelijk. Er is sprake van dwang en controle. Van alle vrouwen die in Nederland zijn vermoord, is ongeveer 80 procent gedood door een (ex-)partner of familielid.
Er kwamen tal van mooie en nuttige reacties op deze vraag, waardoor je ook meer inzicht kreeg over het thema en onze kijk er op.
Anne: Femicide is een heftig thema en helaas iets wat ook in Nederland regelmatig voorkomt. Eerste reacties zijn vaak: “Waarom ging ze niet gewoon weg?” Maar Angelique Haak laat duidelijk zien dat de situatie complex is en dat weggaan niet zomaar een optie is. Ze beschrijft op een indringende manier wat Demi is overkomen en hoe beide zussen klem zaten in hun omstandigheden. Juist omdat het fictie is, komt het verhaal op een andere manier binnen dan wanneer je berichten hierover hoort of leest in het nieuws. Het gaf mij meer inzicht in hoe ingewikkeld en belemmerend zulke situaties kunnen zijn.
Naast femicide spelen er in het verhaal ook andere belangrijke thema’s. Zo is gezinsdynamiek en loyaliteit goed voelbaar: de band tussen Claire en Demi en de invloed van hun familie op hun keuzes en gevoelens wordt overtuigend beschreven. Ook overleven en veerkracht komt sterk naar voren. Beide zussen laten op hun eigen manier zien wat het betekent om sterk te zijn en met moeilijke situaties om te gaan. Deze thema’s geven het verhaal extra diepgang naast de spanning van de thriller.
Geesje: Ik vind het knap uitgewerkt en beschreven. Door de feiten die naar voren worden gebracht door de Braziliaanse journalist Rai krijgt e.e.a. nog meer lading. Ook de cijfers die genoemd worden onderschrijven dit nog eens extra.
Andere thema's zijn liefde, familie, identiteit, spiritualiteit. Deze thema's worden minder uitgewerkt dan het hoofdthema, wat ik ook heel logisch vind. Wat betreft spiritualiteit: zowel Hanna, Claire en Demi ervaren een 'niet pluis' gevoel. Identiteit komt vooral naar voren bij Claire: op zoek naar zichzelf en naar wie ze werkelijk is.
Aletta: Het thema femicide wordt goed uitgelegd. Vooral bij Demi maak je goed mee hoe de relatie met Fabio zich ontwikkeld. Eerst heel verliefd en zorgzaam, later komt het monster steeds meer naar voren. Ze raakt steeds meer geïsoleerd en het gaat van kwaad tot erger. De grens naar geweld, agressie en femicide wordt zo langzaam over gegaan. Dat het slachtoffer het pas te laat merkt.
Andere thema's zijn familie. De band van de zussen.
En de verwerking van deze trauma's. Claire leert zelfverdediging en houdt mannen graag op afstand. En houdt geheim wat haar allemaal is overkomen.
Demi vecht terug door Fabio te vergeven. Maar ook door haar kind ter adoptie te geven. En door bewijs door te dealen over Fabio en zijn familie aan te geven.
Marjolein : Op de website www.politie.nl lees ik dat femicide het volgende is: Femicide is een extreme vorm van huiselijk geweld waarbij een meisje of vrouw om het leven wordt gebracht. Het kan vrouwen uit alle lagen van de bevolking overkomen en is niet gekoppeld aan geloof of financiële situatie. Bij femicide is de relatie tussen een man en een vrouw vaak ongelijk. Er is sprake van dwang en controle. Van alle vrouwen die in Nederland zijn vermoord, is ongeveer 80 procent gedood door een (ex-)partner of familielid.
Ik vind dat Angelique Haak dit thema in het hele boek laat terugkomen. Ongelijke relaties met geweld tussen Hanna en Frank en later Stefano. Ook bevindt Demi zich in een ongelijke, afhankelijke relatie met Fabio, waarin Demi haar autonomie niet behoudt. Dat wordt langzaam duidelijker zoals met de keuze van een bruidsjurk waarin ze zich aanpast aan de wensen van Fabio. Ik kon de spanning van deze relaties tijdens het lezen voelen.Ik onderscheid daarnaast het thema trauma en de gevolgen van een onveilige/ traumatische jeugd.
Rai vertelt daar in het boek verschillende keren iets over.
Zo legt hij uit (pagina 290) dat vrouwen die uit een gezin komen met huiselijk geweld, 50 % meer kans lopen om zelf ook in een relatie met huiselijk geweld terecht te komen. Wat je van huis uit mee krijgt beschouw je als normaal en het beinvloed je latere partnerkeuze.
Verder hij vertelt dat een automatische reactie van je autonome zenuwstelsel bepaalt hoe je reageert in een stresssituatie: vechten, vluchten of bevriezen, dat is geen bewuste keuze. Met een verwijzing naar de polyvagaal theorie.
En tijdens het bezoek aan het Centro de Mulheres – Marias do Amanha. Rai legt uit dat trauma zowel in het brein als in het lichaam wordt opgeslagen.
Jeanette: Op een heel indringende wijze. Hoewel je heel vaak hoort dat dit speelt is het volgens mij voor veel mensen nog de ver van mijn bed show. Dat blijkt ook uit de reactie van omstanders: Het was zo'n aardige man, Dit had ik nooit achter hem gezocht, hij was zo lief voor haar. En het slachtoffer durft het niet te vertellen. Hierdoor zie je dat de dader veel macht heeft over het slachtoffer.
Afhankelijkheid: Er is sprake van een scheve machtsverhouding. Dit komt heel duidelijk naar voren tussen Demi en Fabio. Zij kan geen kant op en is volledig afhankelijk van hem.
Huiselijk geweld: Het gezin waar Claire en Demi opgroeien staat hier bol van.
Zelfbehoud: De manier waarop Claire met mannen omgaat vindt zijn oorsprong in de toxische thuissituatie en de manier waarop haar moeder daarmee omging en tot twee keer toe een foute man heeft.
Deze thema's worden door het hele boek beschreven zij het wat minder dan het hoofdthema. Het laat wel zien dat er meer oorzaken ten grondslag liggen aan femicide.
Ans: Femicide is een thema waar je vrij weinig over hoort. Het blijft meestal achter gesloten deuren. Ik vind het heel goed dat de auteur aandacht voor dit onderwerp heeft . Het onderwerp is goed uitgewerkt met veel emotie. Je voet de spanning van de slachtoffers. War ik ook erg goed vind is dat het symbool van dat handgebaar aan bod komt en hoe dat gebruikt kan worden. Dit maakt omstanders wellicht alert als iemand dat gebaar gebruikt en motiveert slachtoffers om zich op die manier kenbaar te maken. Ik vond het best een heftig thema.
Overige thema’s huiselijk geweld, lichamelijke en psychische mishandeling binnen het gezin. Seksuele mishandeling. Macht/onmacht. Familiebanden. Een heleboel thema’s die prima aan het thema femicide te koppelen zijn.
Rianne: Ik vind dat Angelique Haak het onderwerp femicide goed beschreven heeft. Het is een relevant onderwerp, wat vaak toch niet gezien wordt als het in een relatie speelt. De hele aanloop ernaartoe, waarbij ik dacht 'ga toch weg bij die man' is mooi beschreven, want weggaan is vaak te moeilijk. Indrukwekkend vond ik het verhaal.
Andere thema's die naar voren komen zijn huiselijk geweld, grensoverschrijdend gedrag en de familiebanden. Zowel huiselijk geweld als grensoverschrijdend gedrag zijn heel realistisch uitgewerkt.
Brenda: Ik vind femicide goed uitgewerkt en op het einde van het boek is er nog extra uitleg over de twijfels of dat in een thriller mogelijk is. Ik denk juist dat dit een veel meer beklijft en dat ik er nu meer over na ga denken dan een artikel.
Je leest het in de krant, maar toch lastig voor te stellen dat id gemiddeld elke acht dagen een vrouw wordt vermoord. Echte levens!
Door Claire en haar familie kom je steeds meer te weten wat de drijfveren zijn en waarom het zo moeilijk is om er uit te stappen.
Claire voelt zich nergens veilig en met niemand. Telkens is de angst dat ze iets moet aangaan en wil graag onafhankelijk zijn in haar volwassen leven.
Claire heeft eindelijk begrip voor Demi op het einde van het boek en dat het niet haar schuld is.
P63 Claire, alleen als je wat het leven je geeft ten volste aanvaard, of je het nu mee eens bent of niet…
Claire wilde niet kwetsbaar zijn en koos voor geen verbinding maar afstand.
-Geheimen, waarheid, misbruik-Familiebanden, Vertrouwen en veiligheid, trauma, overleven.
Spanning
Spanning en ontknoping zijn 2 hele belangrijke elementen in een thriller.
De meningen over de spanning lagen niet echt ver uit elkaar als je kijkt naar welke cijfers er voor de spanning werd gegeven. Sommige gaven het boek een 9 maar het vaakst werd er een cijfer rond de 7 a 8 gegeven. Wat natuurlijke prima cijfers zijn voor de spanning in een thriller.
Danielle: Het is geen standaard thriller. Je hoopt zo dat Claire haar zus Demi na de spannende zoektocht in Brazilië levend terug vindt. Maar je voelt al wel aan dat ze te laat is en Demi gestorven is. Wat wel een verrassende ontknoping is, hoe Claire en Raimundo Fabio ter verantwoording roepen. Daarbij heb ik hier wel enig begrip voor dat moment zelf. Maar wel wat vreemd dat als ze er achter komen dat Demi dood is, ze Fabio toch vasthouden, tot zeker een jaar. Ze weet dat Demi is gestorven, maar ze wil van Fabio horen hoe dat is gebeurd. Die onzekerheid vreet aan haar. Claire is niet zo als Demi. Zij kan niet vergeven.
Wat spanning betreft een 7. Het boek is meer een psychologische thriller. De moordenaar is bekend, het boek gaat vooral om hoe het zo gekomen is. De eerste twee delen zijn niet heel spannend, daarin wordt vanuit verschillende perspectieven de jeugd van de zussen verteld en het heden. En wordt uitgelegd hoe de zussen en hun moeder omgaan met hun traumatische jeugd en relaties. En welke geheimen de familie heeft (vooral al moeder). Pas in deel III, de zoektocht in Brazilië, komt er meer vaart en spanning in het verhaal. Claire wordt bedreigd, gevolgd en van de weg gereden.
Renate: Het was echt een ontknoping die ik dus totaal niet aan zag komen, ik had tijdens het lezen een idee welke kant het opging, maar zeker in het laatste deel werd ik helemaal op het verkeerde been gezet.
Voor mij was de ontknoping er een waar ik zakdoekjes bij nodig had want vond het erg emotioneel, leefde zo erg mee met Demi en had met mijn voorliefde van goede eindes zo het idee dat de twee zussen herenigd werden en dat Demi door de spijlen heen ontsnapt was en op het strand haar zus weer zou zien, geholpen door de barvrouw, maar hoe verkeerd had ik dat al in mijn hoofd bedacht tijdens het lezen.
Spanning toch wel een 9, heb op sommige punten echt op het puntje van mijn stoel gezeten, op hele verschillende plekken in het verhaal, zo voelde ik duidelijk spanning toen Claire naar haar ouderlijk huis ging om de confrontatie met haar moeders nieuwe vriend. wat dus totaal fout liep.
Ook in Brazilië vond ik het verhaal echt heel erg spannend dat was meer echte actie spannend toen Claire op zoek ging naar Demi en je voelde dat ze daar niet op haar zaten te wachten.
De onderhuidse spanning in dit verhaal vond ik ook erg goed, die voelde je de hele tijd tijdens het lezen. Ben benieuwd of er dit jaar een thriller gaat zijn die hier nog overheen komt, vond het echt heel goed in elkaar zitten.
Kim: Opzich is de ontknoping hier wat anders als in de meeste thrillers.
Want we weten dat Demi vermist is dat het een boek over femicide is en dat Fabio haar partner is. Ergens hoopte ik dat Hanna snel genoeg aan de bel had getrokken en Demi nog net op tijd gevonden zou worden maar het lag wel in de verwachting dat dit niet zo zou zijn.
8/10 zoiezo vind ik het onderwerp best boeiend. Het was ook lekker vlot geschreven waardoor je ook goed in het verhaal kon blijven. Bij Claire vond ik het mooi om te lezen hoe ze eigenlijk denkt zich er goed door heen geslagen heeft maar ze toch getekend was door het huiselijke geweld. Ze had zelf niet echt door dat ze bijvoorbeeld zonder gevoel schreef totdat ze Rai ontmoette en zijn verhalen las.
Maar ook het verhaal van Demi vond ik goed geschreven en dat ze een kind op de wereld had gezet verwachtte ik zeker niet.
Er zitten genoeg spannende momenten in het boek.
Je zit misschien niet op het puntje van je stoel van spanning maar het is zeker een boek waarvan je het eind wilt weten.
Oordeel
De sterkste zus werd met hoge cijfers beoordeeld, zo waren er 14 5 sterren en 2 keer 4 sterren en 2 keer 3 sterren.
Wat het gemiddelde aantal sterren op 4,6 brengt.
Het is een verhaal wat op veel van ons veel indruk heeft gemaakt
5 sterren
Geesje: Angelique Haak schrijft op een indringende manier. Het leest gemakkelijk en door de mix van fictie en feiten met daarbij ook cijfers en aantallen krijgt het verhaal nog meer lading. Wat me het meest is bijgebleven is dat er kennelijk een internationaal teken bestaat om hulp te vragen in zulke situaties. Mooi hoe dit beschreven is in het boek en iedereen zou hiervan op de hoogte moeten zijn.
Ik vind het boek een aanrader en geef het 5 sterren.
Brenda: Rauw, intens en aangrijpend. Een thriller die je heel vlot uitleest, die je niet loslaat en nog lang blijft hangen.
Jeanette: Hoewel het fictie is komt het verhaal dicht bij de realiteit. Eigenlijk zou dit boek verplichte leesstof moeten zijn op het middelbaar onderwijs. In de hoop dat de lezers eerder her- en erkennen dat er sprake is van femicide.
4 sterren
Eveline: Soms vraag je je af of Angelique Haak zelf zulke heftige ervaringen heeft want het verhaal is soms erg beklemmend.
Klinkt raar maar ik heb van dit boek genoten want het leest als een trein.
Anita: ‘De sterkste zus’ is een aangrijpende thriller die niet enkel focust op spanning maar evenveel zo niet meer aandacht heeft voor de ontwikkeling van de hoofdpersonages Claire en Demi. Het zou me niet verbazen mocht er ooit een verfilming volgen.
3 sterren
Cindy: Voor een thriller, zoals het boek wordt aangekondigd, vond ik dat de spanning beter kon worden opgebouwd. De spanning zit met name in deel III en hier had wat mij meer aandacht en opbouw in gemogen.
Al met al vond ik het een goed verhaal om te lezen. Ik had het boek in een paar dagen uit dus dat zegt genoeg.
Bedankt allemaal voor jullie aanwezigheid en gezelligheid in deze leesclub!