2a. Naar mijn mening maakt Liz niet echt een ontwikkeling door. In de relatie met Francis accepteert ze haar plek in het huwelijk, de stilte. In de relatie met Nino doet ze dat ook. Hij controleert bijvoorbeeld haar telefoon, gedraagt zich jaloers, kan dagen zwijgen. Liz accepteert dit. Met Nino gedraagt ze zich hooguit vrijer qua kleding en erop uitgaan.
Wat Andres betreft; ook hem accepteert ze vrij makkelijk en gelaten weer in haar leven. Bernard eveneens.
In zowel haar relatie met Francis als Nino vraagt ze in het begin wel naar zaken, maar beperkt dat snel wanneer ze geen antwoorden krijgt, stopt ermee. Dat het zwijgen doorbroken wordt met Nino, komt doordat Nino gaat praten, maar slechts dat wat hij wil delen. Dat is wanneer hun relatie gelijkwaardiger wordt of lijkt te worden, ze meer een dialoog voeren. Maar ook dan durft Liz veel niet te zeggen, bang voor de consequenties in haar relatie tot Nino, bang voor zijn reactie. Op het eind van het boek zegt ze zelf ook: "Was het dezelfde angst die me voorheen had verhinderd het kader rond mijn leven te doorbreken?"
2b. Enerzijds is Nino haar helper om uit haar oude leven te stappen, mensen te ontwijken.
Anderzijds zie ik hem als een soort van klankbord voor haar eerdere leven. Hij stelt haar vragen, observeert, benoemt. Liz ziet overeenkomsten, kan vergelijken, reflecteren. Hier is dus wel een stuk ontwikkeling van Liz te zien. Ze leert patronen te herkennen en wordt zich bewuster van haar gedrag, gevoel en reacties.
2.c Gedurende het boek is er wel een vorm van liefde gegroeid tussen Nino en Liz, die vanuit beiden, op hun eigen manier, oprecht is.
Wat hun samen naar Italië heeft gebracht, blijft voor mij gissen. Nino vond haar een leuke vrouw en met haar meegaan, bracht hem weer naar zijn thuisland, maar waarom had hij daar Liz voor nodig? Ze wisten zo weinig van elkaar, dat ik geen vooropgezet plan kan bedenken.
Dat Nino kansen ziet in België, zowel kunst historisch als voor zijn broer, is voor mij geen achterliggende reden voor de relatie. Hooguit een bijkomend voordeel ervan, maar profiteert niet iedereen in meer of mindere mate van zijn relatie? Dat hoeft niet verkeerd te zijn. Het is aan Liz of zij zich laat gebruiken of zelf keuzes maakt.
2.d Dat zijn Francis en Andres, beide geliefden van Liz en ze hebben de richting in haar leven bepaald. Andres, die ze overal gevolgd zou hebben, heeft haar verlaten na haar val. Hierdoor ontmoet ze Francis. Na de dood van Francis, blijkt haar leven met hem een grote leugen te zijn geweest. Ze moet haar leven opnieuw uitvinden.
