Een buddyread op mijn blog, dat is lang geleden! In het verleden heb ik meerdere buddyreads gedaan, 28 in totaal, in diverse genres: van feelgood en romans tot thrillers.
Nu dus deze buddyread met Kitty. We zaten samen in de leesclub met het laatste boek van Heather Morris: De wens. Er waren tussen de deelnemers meer die al eens iets van haar hadden gelezen maar ook genoeg voor wie dit hun eerste boek was. Waaronder dus Kitty.
Ik heb het geluk gehad Heather Morris vorig jaar te mogen ontmoeten bij een kleine bloggers meet & greet in het Ambassade Hotel georganiseerd door de uitgever. Vlak daarvoor heb ik toen snel mijn tweede boek van haar gelezen, het boek waar ik eerst met een groet boog omheen liep: ‘De tatoeëerder van Auschwitz’.
Dit boek was omstreden omdat overlevenden zeiden dat het zo niet gegaan kon zijn. In eerste instantie stond namelijk groot voorop haar boek dat het volledig waargebeurd was, in latere drukken is dit voor zover ik weet aangepast. In elk geval had ik ooit een artikel over haar gelezen in The Guardian en had ik dus niet een al te hoge pet van haar op. Dat veranderde na het lezen van ‘De vrouwen van het kamp’. Tevens las ik destijds op haar website de lovende woorden van de familie, de kinderen, van de drie zussen uit haar boek ‘De drie zussen van Auschwitz’ en bedacht toen dat ik dat boek zeker wilde lezen.
Tijdens de meet & greet met Heather werden er twee boeken uitgedeeld die we kregen en meteen konden laten signeren. Nu was ik de week ervoor langs alle minibiebs in mijn dorp gefietst en had ik een exemplaar van ‘De drie zussen van Auschwitz’ gescoord, dat boek had ik dus mee, naast ‘De vrouwen van het kamp’ en ‘De tatoeëerder van Auschwitz’. De boeken die uitgedeeld werden waren ‘De vrouwen van het kamp’ en ‘De drie zussen van Auschwitz’. De versie van De zussen die ik uit een minibieb had geplukt zag er duidelijk gelezen uit en als je dan toch de kans krijgt om een mooi fris nieuw boek te krijgen dan grijp ik die wel aan. Maar ik had de versie uit de minibieb ook laten signeren, ik dacht die kan ik altijd eens aan iemand geven.
De leesclub was de aangewezen plek. Ik gaf aan dat ik het boek ging verloten, er waren slechts twee die interesse hadden en het lot viel op Kitty. Ik stelde meteen voor om een buddyread met het boek te doen zo richting mei of zo. Zo gezegd zo gedaan. Kitty las het boek iets sneller uit dan ik. Ik combineerde lezen en luisteren en vond dat laatste een mooie aanvulling omdat ik op deze manier de uitspraak van de diverse joodse namen goed hoorde.
Tijdens het lezen appten we zo nu en dan over en weer. Ik vertelde dat de persoon Gita die we in hoofdstuk 10 tegen kwamen een van de hoofdpersonen uit ‘De tatoeëerder van Auschwitz’ was. Kitty vroeg of ze dat vaker deed, waarop ik antwoorde dat ik wist dat dit ging gebeuren omdat ik dus op haar website had gelezen dat Livi, die het boek ‘De tatoeëerder van Auschwitz‘ van haar zoon Oded had gekregen meteen na het lezen van de achterflap wist dat het boek over haar voormalige klasgenootje Gita ging, Hierop stuurde Pam, de vrouw van Odid, een mail naar Heather. Deze mail werd gelezen door Heather’s dochter, die haar moeder, die op dat moment in Zuid-Afrika was, diverse appjes stuurde dat ze de mail moest lezen. Heather gooide toen haar reisschema om en vloog niet terug naar Australië maar naar Israël om kennis te maken met Livi, Magda en hun kinderen en kleinkinderen.
Hierbij twee links naar filmpjes, de eerste vertelt hoe Heather in contact kwam met de Meller zusjes en de tweede laat zien dat Livi het boek over haar en haar zussen in handen krijgt en waarbij Odid en Pam nog eens vertellen hoe alles tot stand kwam.
- How Heather Morris came to meet the Meller sisters
- The Story of Three Sisters
Achterin het boek staat een lijst met leesclubvragen. Kitty en ik zochten er beiden twee uit die we allebei beantwoorden.
Vraag 1: Wat denk je dat deze drie zussen zo bijzonder maakte dat zij de Holocaust overleefden, terwijl zoveel anderen dat niet deden? Was het geluk of iets anders?
Francisca: Ik denk deels toch wel hun jeugdige overmoed. Ze hadden geen kinderen of partner waar ze zich verantwoordelijk voor voelden, dan zit je daar toch anders denk ik. Ze hadden elkaar en dat hielp ze absoluut. Tevens denk ik dat ze veel geluk hebben gehad, door de baantjes die ze hadden en de dingen die ze daardoor konden doen, als was soms ook wel met gevaar voor eigen leven: het meenemen van eten dat ze vonden en zo meer. Maar ook durfden ze vragen te stellen, soms hielp het ze soms werden ze er voor afgestraft helaas.
Kitty: Op de cover staat Hun belofte hield hen samen. Deze belofte hebben ze aan hun vader gedaan. Dit heeft hun kracht gegeven. Op moeilijke moment klampten ze zich hier echt aan vast. De wil om samen te blijven gaf ze moed, zoals zo treffend op de achterflap staat.
Vraag 6: Hoe heeft De drie zussen van Auschwitz jouw ideeën over de Holocaust in het bijzonder en oorlog in het algemeen, veranderd?
Kitty: Ik begon met lezen zonder me echt verdiept te hebben in het boek en het verhaal. Tijdens het lezen vond ik het allemaal heftig. Om dit voor mezelf te verzachten dacht ik steeds, ach het is maar een roman. Verkeerd gedacht. Door het appen met Francisca kwam ik er dus achter dat het waargebeurd is. Dat was even slikken. De holocaust en tweede wereldoorlog is vreselijk. Door het lezen over het leven van de drie zussen, kwam dit nog meer binnen. Ik was er regelmatig stil van en moest het boek even opzij leggen.
Francisca: Ik heb [met een opa die in het verzet zat en in Vught is gefusilleerd] altijd een grote interesse gehad in boeken die over WO2 gaan. Ik was dus niet onbekend met de holocaust en de verschikkingen, heb er al heel veel boeken over gelezen. Dit boek was toch ook wel een boek van hoop. De zussen hebben het absoluut vreselijk gehad, maar hebben het overleefd, konden het navertellen, iets wat Livi dus ook met haar man afsprak om te doen, zovelen konden het helaas niet navertellen. Het is daarom mooi dat Heather het verhaal van deze drie zussen wereldkundig heeft kunnen maken.
Vraag 10: Wat was het sterkste gevoel dat je had na het lezen van dit boek? Was het hoop?
Kitty: Het sterkste gevoel is toch wel dat de liefde van de zussen onderling hun de ongekende kracht gaf om de gruwelijkheden van het kamp te overleven. Het is bewonderenswaardig hoe sterk deze drie zussen al (noodgedwongen) op jonge leeftijd waren.
Francisca: Ja ik vond het absoluut een boek van hoop, maar ook van liefde en kracht. De drie zussen hebben de hel op aarde weten te overleven, in de filmpjes van Livi op Heather haar youtube kanaal zegt Livi zelf ook dat ze achteraf niet begrijpt hoe ze het hebben kunnen overleven, na het lezen snap je dat zeker.
Vraag 12: Zie je de zussen als heldinnen of als gewone vrouwen?
Francisca: Ik denk dat ze boos zouden worden als we ze heldinnen zouden noemen, wat ze in mijn ogen zeker wel zijn. Maar zij zullen vast iets zeggen als: ‘we waren gewone vrouwen die er het beste van hebben gemaakt op de meest slechte plek op aarde’.
Kitty: De drie zussen zijn voor mij gewone vrouwen met een flinke dosis moed, doorzettingsvermogen en liefde voor elkaar.
Beiden beoordeelden we het boek met 4 sterren.
