DE LEESCLUB
De leesclub bestond uit zestien lezers, waarvan twee lezers meededen met een eigen exemplaar. Voor een aantal lezers was Marijke Vos een nog onbekende auteur die ze door de opwarmvraag in het café een klein beetje leerde kennen. Andere lezers kenden vooral haar rasechte humorvolle feelgoodromans, maar nog niet haar historische romans, die wat serieuzer van aard zijn. En dat bleek ook het geval met Het verborgen verleden. Het boek bleek namelijk veel meer dan alleen een toegankelijke feelgoodroman met historische lijnen te zijn. Het was vooral een verhaal over erkenning, vrijheid, liefde en de hardnekkige patronen die vrouwen in verschillende tijden beperken. Voor veel deelnemers zeer herkenbaar door Vos beschreven, wat leidde tot interessante discussies in de leesclubvragen.
COVER en TITEL
De cover maakte de lezers nieuwsgierig naar de inhoud. In combinatie met de titel riep het een beeld op van een roman vol familiegeschiedenis, geheimen en historische intrige. Bijna alle lezers waren het erover dat het een mooie aantrekkelijke cover was die uitnodigde om het boek te gaan lezen.
Marcha: “Allereerst vallen de gouden letters met de vulpen-punt bovenaan de cover mij op. Een prachtig detail en als liefhebber van vulpennen spreekt mij dat natuurlijk extra aan.”
Jet: “Het beeld van de vrouw in de donkere kamer maakt erg nieuwsgierig en is bijna een verhaal op zich - leuk en origineel voor dit genre.”
Lena B: “De cover vind ik niet speciaal mooi. Eigenlijk houd ik zelfs niet van die grote letters. Maar die vrouw op haar rug gezien, maakt me wel nieuwsgierig. Ik vind het wel een beetje, mysterieus.
VERWACHTING
De lezers waren nieuwsgierig naar de dubbele tijdlijn en bijna iedereen verwachtte een vlot leesbaar verhaal waar ze ontspannen in konden wegzakken. Hoewel die verwachting grotendeels bleek te kloppen, werd gaandeweg duidelijk dat de roman meer gespreksstof bood dan alleen romantiek en historische sfeer. Het werd al snel duidelijk dat er meer achter zat dan vooraf gedacht door onder meer het vrouwenrechtenthema dat als een rode draad door de beide tijdlijnen slingert. Het zorgde voor een combinatie van ontspanning en inhoudelijke diepgang die door de deelnemers werd gewaardeerd.
Wietske: “Twee keer een verhaal over vrouwen die er toe doen en daar voor staan - vroeger en nu. Nog steeds is het blijkbaar nodig om het duidelijk te maken dat vrouwen belangrijk zijn.”
Anniek: “Ik verwachtte na het lezen van de achterflap een redelijk rustig verhaal en dat het antwoord van het mysterie van het heden in het verleden zou liggen, maar hoe verder ik kom hoe moeilijker ik het boek kan wegleggen. Het is veel spannender dan ik had verwacht.”
Wilnanda Hardeman: ”Het grappige is dat ik nu ieder avond veel later ga slapen dan wat eigenlijk de bedoeling is. Ieder avond zit ik helemaal in het boek en vergeet gewoon de tijd. Wel heel leuk natuurlijk want dat wil zeggen dat het een spannend en mooi boek is.”
PERSONAGES
De bespreking van de personages richtte zich vooral op hun geloofwaardigheid, ontwikkeling en functie binnen de twee verhaallijnen. Over het algemeen vonden de lezers dat Vos haar hoofdpersonages levendig en herkenbaar heeft neergezet. Jane, de hoofdpersoon in het heden, werd gewaardeerd vanwege haar strijd om erkenning in een door mannen gedomineerde werkomgeving en haar groei richting meer zelfvertrouwen en leiderschap. Tegelijkertijd vonden sommige lezers haar soms snel negatief denken en haar felle of soms wantrouwende reacties werden niet door iedereen even sympathiek gevonden. Desondanks begrepen ze haar reacties wel omdat ze het gevolg waren van het jarenlang moeten vechten voor erkenning.
Carolien: “Uit het feit dat ik me in Jane kon herkennen blijkt maar weer dat wij als vrouwen ons bij sommige werkgevers nog steeds extra moeten bewijzen in een mannenwereld.”
Gerie: “Jane vind ik persoonlijk wat snel negatief denken, vooral over haar collega's, maar zulke mensen zijn er, dat is niet ongeloofwaardig.”
Theodor Royce, de belangrijkste mannelijke figuur in de historische verhaallijn, werd gezien als sympathiek, consistent en opvallend ruimdenkend voor zijn tijd. Toch viel hij niet direct bij iedereen in de smaak.
Dini57: “Theodor had ze dusdanig neergezet dat ik hem in begin niet mocht, later werd hij wat sympathieker in mijn ogen.”
Voor Anna Patterson en Sophia hadden de lezers nog meer achtergrond en diepgang willen krijgen.
Marcha: “Naar mijn idee was er voor Anna een heel belangrijke rol in dit boek weggelegd, het was toch haar verhaal wat het heden en verleden verbindt, echter vind ik het bij tijd en wijle jammer om niet meer over haar te lezen of over haar achtergrond.”
Connor werd door veel lezers ervaren als een prettige tegenhanger van Jane, al bleef hij voor sommigen wat oppervlakkig.
Interessant is de opmerking van Ineke van Vonna dat veel personages uit het heden een tegenhanger lijken te hebben in het verleden zoals Jane en Theodor die elkaar spiegelen in hun verlangen naar vrijheid en erkenning. Parallellen die de samenhang tussen de twee tijdlijnen versterken.
OPBOUW
De lezers zijn tevreden over de opbouw van het verhaal.
De proloog werd vrijwel unaniem gezien als een sterke opening: een ‘wortel’ die je direct nieuwsgierig maakt naar Anna’s verhaal.
Lena B: “Proloog vond ik fijn, was een eerste kennismaking en maakte me meteen nieuwsgierig naar het boek. Het maakt het extra spannend om dan aan het ‘echte’ verhaal te beginnen.”
De afwisseling tussen heden en verleden zorgt volgens de lezers voor dynamiek en spanning. Vooral de manier waarop hoofdstukken soms met vergelijkbare zinnen of formuleringen op elkaar aansluiten, viel op als een ingenieus bruggetje tussen de twee verschillende tijdlijnen. Wel vonden sommige deelnemers de stukken binnen één tijdlijn soms wat lang, waardoor het na een leespauze even duurde om weer in het verhaal te komen. Anderen ervoeren die langere blokken juist als prettig, omdat ze rust brachten.
Maddy23: “Wel merkte ik dat het soms lastig was om er weer in te komen als je even niet had gelezen, zeker omdat er best lange stukken in één tijdlijn zaten.”
Over de epilogen waren de meningen verdeeld. De meerdere afsluitingen werden verrassend en origineel gevonden, al vond één lezer de bijna spirituele verbinding tussen Theodor en Jane wat overdreven.
Annemarie: “Epiloog 1 heeft het stukje waarin Theodor zogenaamd de stem van Jane uit de toekomst hoort (net zoals Jane die van Theodor hoorde iets meer terug in het boek). Dit vond ik een beetje overdreven en onnodig.”
De historische epilogen werden vooral gezien als een duidelijke uitnodiging voor een vervolg.
PERSPECTIEF
De lezers zijn tevreden over de perspectiefkeuze. Jane en Theodor worden in de derde persoon gevolgd, waardoor het verhaal overzichtelijk blijft ondanks de wisseling tussen twee tijdlijnen. Anna’s dagboekfragmenten voegen daar een persoonlijker, intiemer perspectief aan toe. Een enkele lezer had er door de perspectiefkeuze van Jane en Theodore in de 3e persoon verleden tijd wat meer moeite mee om in het verhaal te komen.
Marca: “Voor mij zorgde dit echt voor overzicht en bleef het verhaal daardoor fijn en helder om te volgen.”
SCHRIJFSTIJL
Over de schrijfstijl waren de lezers vrijwel unaniem positief. Het boek wordt omschreven als toegankelijk, vlot en prettig leesbaar. De korte, heldere zinnen geven vaart aan het verhaal, terwijl het tegelijkertijd beeldend en sfeervol is. De historische omgeving komt duidelijk tot leven en emoties worden gevoeld zonder dat ze nadrukkelijk worden uitgelegd. De meeste lezers kwamen daardoor snel in het verhaal en bleven geboeid doorlezen.
Cynthia: “Wat ik vooral sterk vond, is hoe ze gevoelens benoemt zonder ze expliciet uit te leggen.”
Gerie: “Het verhaal trekt me zo goed naar binnen, dat mijn aantekeningenboekje dicht blijft liggen.”
Bij de favoriete citaten kwam vooral Anna Pattersons uitspraak over woorden en verandering naar voren: “Woorden zijn ‘als water – geduldig genoeg om steen te slijten’.
Jet: “Die zin over onze woorden was mijn favoriet, echt een pareltje!”
VROUWENEMANCIPATIE en VROUWENRECHTEN
Een belangrijk thema is de positie van vrouwen, zowel in 1907 als in het heden. De lezers vonden de historische ongelijkheid geloofwaardig en natuurlijk verweven in het verhaal. De verwijzingen naar bestaande locaties en historische figuren, zoals de suffragettes, Emmeline Pankhurst en de White’s Gentlemen’s Club lieten de historische lijn nog meer tot leven komen.
Ook in het heden blijft de vrouwenstrijd herkenbaar. Jane moet opboksen tegen vooroordelen, dominante mannen en het glazen plafond. De sterkste parallel tussen de twee tijdlijnen is dat vrouwen in beide werelden harder moeten werken om serieus genomen te worden. Daarbij viel vooral de dubbele standaard op: gedrag dat bij mannen als krachtig wordt gezien, wordt bij vrouwen al snel als emotioneel of overdreven bestempeld.
In het heden werd vooral Janes strijd tegen het glazen plafond en het ‘‘old boys’-netwerk met veel herkenning besproken.
Maddy23: “Dat vond ik eigenlijk ook het sterke aan het boek: ondanks dat er meer dan honderd jaar tussen zit, zijn sommige problemen nog steeds herkenbaar.”
Paulien-glutenvrij.leesplezier: “Zeker geloofwaardig beschreven, ik kom zelf regelmatig situaties tegen waarin ik minder serieus genomen word 'omdat ik een vrouw ben'.”
LIEFDESPERIKELEN
De lezers zijn het niet allemaal met elkaar eens over de verschillende liefdeslijnen.
Meerdere lezers vroegen zich af of Theodors vrije liefdesleven en zijn biseksualiteit vooral een modern randje aan het historische verhaal moest geven. Andere lezers zijn het daar niet mee eens.
Cynthia: “Ik denk dat zijn biseksualiteit vooral laat zien dat hij anders is dan de meeste mensen in die tijd. Hij wil vrij leven en niet luisteren naar de 'regels van de maatschappij'. Dat past goed bij het thema van vrijheid in het boek. Daarom voelde het voor mij niet alsof de schrijfster het er alleen in heeft gezet om het verhaal moderner te maken.”
Nina Boekenblogger.nl: “Wat mij betreft een mooie toevoeging zonder trendy te zijn, ook toen kwam het voor maar werd het veel minder geuit, maar het speelde wel degelijk in die tijd.”
Ook Theodors liefde voor Sophia werd verschillend ontvangen. Voor sommige lezers voelde het moment waarop hij voor haar valt wat clichématig, anderen vonden het juist overtuigend dat Sophia hem raakt omdat zij hem tegenspreekt en niet zomaar bewondert. Daardoor wordt hun relatie meer dan alleen romantiek omdat zij hem dwingt tot zelfreflectie.
Annemarie: “Het lijkt bijna wel Bridgerton dat Theodore als hij Sophia ontmoet helemaal dolverliefd is. Voor mij is dit niet helemaal geloofwaardig. Ik vond het daarentegen niet vervelend om het zo te lezen.”
In het heden werd Janes ‘friends with benefits’-relatie met Logan gezien als teken van haar onafhankelijkheid maar tegelijkertijd ook als een soort zelfbescherming. Ze houdt afstand, focust op haar carrière en laat niet snel iemand toe.
Cynthia: “Ik vond Janes afstandelijke houding in de liefde goed bij haar passen. Ze wil graag zelfstandig blijven en laat niet snel haar gevoelens zien. Haar relatie met Logan laat dat goed zien.”
De uiteindelijke romance tussen Jane en Connor werd door de meeste lezers al vroeg voorspeld, maar dat bleek de leespret niet te bederven. Binnen het feelgoodgenre hoort een zekere voorspelbaarheid erbij, zolang de weg ernaartoe maar geloofwaardig en prettig blijft.
Carolien: “Ik zag het aankomen omdat ik het graag wilde geloven dat Connor een goede man was. Niet zoals Logan die op mij meer als een gladde glibber-aal overkwam. Wat natuurlijk weer helemaal geweldig was voor het verhaal en plot inzake de ontwikkeling van haar liefdesverhaal met Connor.”
Alleen Marcha was stomverbaasd over deze romantische ontwikkeling: “Hihi, die had ik dus totaal niet zien aankomen… misschien lees ik niet genoeg feelgood.”
HET BOEK IN TIEN WOORDEN
Tot slot werd het boek door alle lezers samengevat in slechts tien woorden:
- Wilnanda Hardeman: “Meeslepende historische roman over het gevecht voor vrouwenrechten en de liefde”
- Jet: “Leuke historische feelgoodroman met verrassende plottwists in begin-twintigste-eeuws Londen.
- Marcha: “Verleden en heden verweven rond liefde, vrouwenrechten en uitgeverijen”
- Ineke van Vonno: “Vrouwenstrijd - trage vordering in 100 jaar - uitgeverswereld -zoektocht - relaties – spannend”
- Lena B: “Oude geheimen, sterke vrouwen, strijd naar gerechtigheid”
- Gerie: “Historisch inkijkje in boekenwereld, met aandacht voor vrouwenrechten en familiebanden”
- Annemarie: “Fijn geschreven historische roman zich afspelend in heden en verleden”
- Maddy23: “Historische roman over liefde, vrijheid, ongelijkheid in heden en verleden”
- Dini57: “Meeslepende historische roman over de strijd voor vrouwenrechten en een uitgeverij”
- Cynthia: “Vrouwen vechten onvermoeibaar tegen harde wereld voor stem, positie, erkenning”
- Wietske: “Vechters voor vrouwenrechten - suffragettes en heden - verweven door spannende liefdesperikelen”
- Carolien: “Historische liefdesroman met drama, geheimen, vrouwenrechten-ongelijkheden in verleden als heden”
- Nina Boekenblogger.nl: “Heerlijke roman over vrouwenrechten en (boeken)liefde in heden en verleden”
- Paulien-glutenvrij.leesplezier: “Een historische roman waar je vanaf moment één in zit”
- Helma Koot: “Boeiende historische roman over strijd voor vrouwenrechten, familiegeheimen en liefde”
CONCLUSIE
Met 1x vijf sterren, 11x vier sterren en 3x 3 sterren werd de leesclub afgesloten met een gemiddelde waardering van 3,9 sterren.
Iedereen bedankt voor de inzet en de levendige discussie die zo nu dan zorgde voor nieuwe inzichten. Wellicht tot een volgende keer.
Helma Koot, leesclubcoördinator