Eindelijk is de nieuwe Fredrik Backman ook in het Nederlands beschikbaar. Mijn vrienden is het duwtje in de rug dat ik nodig had om een blog over mijn favoriete Zweedse auteur te schrijven. Alleen was ik lang niet zeker over de opzet. Zou ik uitgebreid schrijven over de net verschenen roman? Beter niet, dacht ik, want iedereen wil natuurlijk eerst zelf het boek lezen. En dus beperk ik mij tot wat korte observaties, maar begin met een soort overzicht van alle Backmans, en hoe die in mijn leven/boekenkast kwamen.
Een beredeneerde gok doet mij vermoeden dat ik in 2013 mijn eerste Backman kocht, Een man die Ove heet (maar dan in het Zweeds). Een pocketje uit de bekende paarse Pocket Shop-winkels in Zweden, die je vooral op treinstations en vliegvelden vindt (en ondertussen overgenomen zijn en nu Adlibris Pocket heten). Ik vond het een leuk boek, maar helemaal verslingerd aan de auteur was ik nog niet, ik vond het best een beetje gek dat de Nederlandse vertaling over knorpot Ove zulke hoge ogen gooide. Later werd het boek verfilmd, een voltreffer!
In hetzelfde genre, makkelijk leesbare romans met een feelgood-vibe, verschenen nog twee titels. Oma heeft me gestuurd om te zeggen dat het haar spijt gaat over de zevenjarige Elsa en haar sprookjes vertellende oma die na haar dood een hoop brieven blijkt te hebben nagelaten. Niet het beste boek wat mij betreft (recensie). In Britt-Marie was hier wordt een 63-jarige vrouw uit het hiervoor genoemde boek opgevist en mag zij de hoofdrol vertolken, ze wordt voetbaltrainer van een jeugdelftal. Dit boek is mijn favoriet van de drie (recensie).
Geen idee of ik ze allemaal tijdens een vakantie in Zweden gekocht heb of dat ze via een online bestelling hier zijn geraakt. Wat ik wel nog weet, is dat indertijd de verzendkosten het voordeligst waren wanneer je acht pockets tegelijk bestelde, meteen de reden waarom ik honderden pockets in huis heb, haha.
Het minst bekende boek van Backman is vast Dingen die mijn zoon moet weten over de wereld, non-fictie. In dit boekje vertelt hij dat ouders het ook niet altijd weten en fouten maken, maar bovenal is het een liefdesverklaring aan zijn zoontje (dat twee jaar was toen het Zweedse boek verscheen).
Goed ontvangen zijn de twee korte verhalen van de auteur. En elke ochtend wordt de weg naar huis steeds langer gaat over dementie. Het boekje bevat korte verhaaltjes waarin we een kijkje nemen in het leven van een grootvader, een vader en een kleinzoon. Een boekje met bijzonder mooie uitspraken, geen idee waarom ik niet lovender was (recensie). De tekst werd eerst gepubliceerd op de blog van de auteur, het was oorspronkelijk niet de bedoeling dat het als boek zou verschijnen. Backman stond zijn royalty’s af aan Hjärnfonden, een stichting die geld inzamelt voor het onderzoek naar hersenziekten. En dan was er De deal van je leven, dat focust op de avond voor kerstmis en waarin een van de personages zal sterven, maar wie? Het is een boekje vol beschouwingen: Wat is ons leven waard en wat laten we na wanneer we sterven? Is het ene leven meer waard dan het andere? Stof tot nadenken, typisch voor de Backman-verhalen.
Af en toe bots ik wel eens op een Facebook- of Instagrambericht van de auteur, en die zijn zowel ontzettend eerlijk als erg grappig. Backman praat heel open over issues waar hij tegenaan loopt, en met het bekend zijn blijkt hij zo zijn problemen te hebben. Ik kan iedereen aanraden om de man te volgen. Wat ik ook zo waardeer aan hem is bijvoorbeeld zijn inzet om de jeugd aan het lezen te krijgen. Zo heeft hij al een paar keer honderden exemplaren van jeugdboeken gekocht (een keertje was het De gebroeders Leeuwenhart van Astrid Lindgren), die vervolgens aan kinderen uitgedeeld mochten worden.
Zo, dat was even een zijsprongetje van mij, nu wil ik het graag hebben over de Björnstad-trilogie. 1. Björnstad, 2. Wij tegen jullie, 3. De winnaars. Drie boeken die zo’n overweldigende en blijvende indruk op mij gemaakt hebben dat ik de grote lijnen ervan nooit zal vergeten en die Backman voor mij op eenzame hoogte gezet hebben. De auteur heeft er wel zijn tijd voor genomen - er zat zelfs een andere roman tussen het tweede en derde deel – maar oh, wat was het het wachten waard. Hoe het allemaal begint? Wel, in het gehucht Björnstad staat alles in het teken van hockey. Wanneer de ploeg het bijzonder goed doet, is dat dan ook reden tot groot feest. Maar dan gebeurt er iets wat uiteindelijk het hele dorp op zijn kop zal zetten.
Het eerste deel kocht ik in Gent, daar is een winkel waar je Zweedse boeken kunt bestellen, maar ze hebben er ook heel wat op voorraad. We waren die dag met zijn drieën op stap in de stad (alle drie met een groot hart voor de Zweedse taal) en de winkel had maar twee exemplaren. Gelukkig wilde een van ons liever het e-book, en dus konden de twee anderen blijgezind met een nieuw boek naar huis. Het tweede boek verscheen op de dag dat ik vanuit Zweden naar huis zou vliegen, ik wist meteen waar ik op de luchthaven mijn laatste centjes aan moest besteden. Nummer drie kwam met de post, een gesigneerd exemplaar.
Het eerste boek deed iets met mij, daar waren de eerste vijf sterren, plots speelde Backman een divisie hoger. Vergeet het feelgoodgehalte dat over de eerste boeken hing en bereid je voor op een leeservaring van jewelste (recensie). Het tweede boek was wat mij betreft nog beter, de auteur bracht alles waar ik van hou in een boek, dit deel had ik graag zes sterren gegeven (recensie). Het werd dan ook zonder enige twijfel mijn favoriet van dat jaar. Het derde en laatste boek was een prachtige afsluiter van een magistrale trilogie. Toen ik het uit had, schreef ik een soort terugblik (recensie), die ik hieronder kopieer.
Wie had een paar jaar geleden bij het verschijnen van Björnstad kunnen denken dat we vertrokken waren voor een leeservaring die zijn weerga niet kent? Wie had ook maar kunnen vermoeden dat Fredrik Backman zo’n indrukwekkende trilogie zou schrijven? Een verhaal waarin alles rond hockey lijkt te draaien, maar waarin in feite menselijke relaties de hoofdrol spelen. Waartoe zijn mensen in staat om (vooral) hun kinderen te beschermen? Is dat überhaupt mogelijk? Hoe komen we drama’s te boven die een hele gemeenschap schokken? Waarom doen we wat we doen en zijn we wie we zijn?
Backman is er opnieuw in geslaagd mij vol bewondering achter te laten. Ook dit keer heeft hij mij meermaals aan het huilen weten te krijgen. Meer dan een paar zinnen en raak gekozen woorden heeft hij daar niet voor nodig. Hij doet alles precies zoals ik het graag heb, of het nu gaat om zijn verhaalopbouw, zijn personages of zijn schrijfstijl. Ik word lyrisch van zijn wijze uitspraken, zijn prachtige woorden. Hij kan cynisch zijn, maar ook hoopvol. Hij schrijft zo eenvoudig, en zegt tegelijkertijd zoveel.
Björnstad, Wij tegen jullie en tenslotte De winnaars vormen een magistrale trilogie, overduidelijk het beste wat Backman tot nog toe geschreven heeft. De feelgood die bijvoorbeeld over Een die man die Ove heet en Britt-Marie was hier hangt, is afwezig; de Björnstad-serie is anders, intenser. Ik heb de boeken in de originele taal gelezen en kan alleen maar hopen dat de vertaler erin geslaagd is de juiste toon over te brengen. Want dat verdienen ze, de personages uit Björnstad en Hed, die ik voor eeuwig in mijn hart gesloten heb.
Als zoethoudertje in afwachting van de derde Björnstad was er Angstige mensen. Aanvankelijk lijkt het een simpel verhaaltje, over een hoop ‘idioten’ die gegijzeld worden tijdens de bezichtiging van een appartement. Al snel blijkt echter dat onder de oppervlakte heel wat geheimen en opgekropte gevoelens verborgen zitten. Ik vond het een ijzersterk verhaal over menselijke relaties, vol humor en toch heel ernstig (recensie).
Omdat het succesverhaal van Fredrik Backman begon met Een man die Ove heet, werd in 2012 naar aanleiding van het tienjarige jubileum een speciale editie van het boek uitgebracht. Het eigenlijke verhaal wordt opgesmukt met tientallen stukjes door verschillende mensen. De auteur zelf komt het vaakst aan het woord, maar er zijn ook bijdragen van een acteur, een regisseur, een verkoper, een literair agent, … Echt een hebbeding voor de Backman-fan. Als kers op de taart heeft de uitgeverij aan het begin en het einde van het boek alle covers ervan, in tientallen verschillende talen, mee afgedrukt, zo leuk!
Wie enkel mijn feedback over het net verschenen Mijn vrienden wilde, sorry dat ik jullie zo lang heb laten wachten en het nu zo beperkt hou. Ik had zo graag willen zeggen dat ik compleet weggeblazen werd door het boek, maar dat was niet het geval. Het lijkt me sterk mocht iets van Backman ooit nog de Björnstad -boeken evenaren of overtreffen. Pas op, ik heb het nieuwe boek met veel plezier gelezen en er staan interessante observaties en wijsheden in, maar af en toe voelde het ietwat gekunsteld, alsof het goed ‘moest’ zijn. Ik werd niet genoeg meegesleept door de personages, hoe hard de auteur ook zijn best deed. Toch heb ik besloten het boek nipt vier sterren te geven. De meerderheid van de lezers op Goodreads geven topwaarderingen, maar er zijn er ook die het boek helemaal niets vonden (het gemiddelde ligt bij 4,3). Lees dus vooral zelf het boek en vorm je mening.
Oh ja, Backman vertelt het verhaal over vier jeugdvrienden, dat een van hen na vijfentwintig jaar vertelt aan een achttienjarige, terwijl ze op de trein zitten. Opvallend genoeg werd het boek eerst in het Engels uitgebracht, maanden voor de Zweedse versie, en op de Nederlandse vertaling was het al helemaal lang wachten. Ik had Mina vänner vorig jaar al voor verschijnen besteld (samen met wat andere boeken, of wat dacht je), want op die manier zou ik (weer) een gesigneerd exemplaar ontvangen. Niet dat ik zo’n handtekeningenjager ben, maar wanneer je dan toch kunt kiezen … Het is me een raadsel waarom ik het nu pas (vorige week) gelezen heb.
Deze blog is wellicht te lang geworden om goed te zijn, maar het is wat het is. Natuurlijk wil ik nu graag weten of jullie van Backman houden en wat in dat geval jullie favoriete boek van hem is. En als je nog niets van hem las, welk boek zou je dan als eerste oppakken?
Naar de inhoudstafel van 'Met mijn neus in de boeken'